مسجد پایگاه تبلیغ معارف اهل بیت(علیهم السلام)
53 بازدید
موضوع: فقه و اصول
  

بسم الله الرحمن الرحیم

نقش تبلیغی مسجد را می توان از جهت مخاطبان آن به دو بخش، تقسیم نمود:

  1. نقش تبلیغ عمومی معارف

  2. نقش تبلیغ تخصصی معارف

1- نقش تبلیغ عمومی معارف

در بُعد نخست، جامعه هدف، توده مردم هستند که از طریق رسانه منبر معارف اهل بیت (علیهم السلام) به آنها منتقل می شود کما اینکه تا به امروز این امر در جامعه اسلامی دیده می شود.

برای اثبات این مدعی که مسجد یک کارکرد آموزشی داشته و باید دارا باشد می توان به دو دسته روایت استناد نمود:

  • دسته اول روایات، روایاتی که برای انگیزه دهی و ترغیب در خصوص حضور مرم در مساجد به چشم می خورد:

در حدیثی شریف که امام صادق (علیه السلام) به نقل از پدران بزرگوارشان به نقل از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده‌اند، اینچنین آمده:

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله و سلم)‏ مَنْ کَانَ الْقُرْآنُ حَدِیثَهُ وَ الْمَسْجِدُ بَیْتَهُ‏ بَنَى‏ اللَّهُ لَهُ بَیْتاً فِی الْجَنَّةِ.[دعائم الإسلام، ج‏1، ص: 148]

رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم)‏ فرمودند: هرکس کلامش قرآن و خانه‌اش مسجد باشد، خداوند منزلى در بهشت براى او بنا مى‌کند.

و همچنین روایات متعددی که در این زمینه وارد شده است.

  • اما دسته دوم روایات که جهت دهی این حضور را در مسجد بیان می کنند در خصوص ساحت اقناع اندیشه است؛ این روایات دلیل اصلی حضور در مساجد، را بیان می کنند:

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در وصیت خود به جناب أبوذر می‌فرمایند:

یَا أَبَا ذَرٍّ کُلُ‏ جُلُوسٍ‏ فِی‏ الْمَسْجِدِ لَغْوٌ إِلَّا ثلاث [ثَلَاثَةً] قِرَاءَةُ مُصَلٍّ أَوْ ذِکْرُ اللَّهِ‏ أَوْ سَائِلٌ عَنْ عِلْمٍ.[ مكارم الأخلاق، ص: 467]

ای أباذر! هر نشستن و حضوری در مسجد بیهوده است، مگر برای سه چیز؛ نماز خواندن، و یا ذکر و یاد خداوند، و یا آموختن مطلبی علمی.

بنابراین، راز تأکید پیامبر و ائمه (علیهم السلام) بر حضور پر رنگ در مساجد را باید در همین سه مورد جستجو نمود که با ضمیمه کردن اطلاقات روایات علم آموزی[اصول کافی، ج 1، کتاب الفضل العلم، ص 30] و روایاتی که تنها به جنبه علم آموزی مسجد اشاره دارد[منية المريد، ص: 106] بُعد علم آموزی مسجد تقویت می شود.

2- نقش تبلیغ تخصّصی معارف

اما نقش تخصصی علوم را می توان از روایاتی بدست آورد، از جمله این روایات، روایتی که علامه مجلسی(رحمة الله علیه) در بحار نقل می نمایند: روزی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) وارد مسجد شدند و ناگاه مشاهده کردند که در مسجد دو گروه حضور دارند؛ گروهی مشغول علم آموزی و فهم احکام دین هستند و گروهی مشغول عبادت و دعا به درگاه خداوند متعال می‌باشند. سپس ایشان فرمودند: �هر دو گروه در مسیری نیک و پسندیده هستند، این گروه در حال دعا و إنابه و این گروه دیگر در حال علم آموزی و تعلیم معارف، اما حضرت با اشاره به گروه اول فرمودند:

هَؤُلَاءِ أَفْضَلُ، بِالتَّعْلِیمِ أُرْسِلْتُ ثُمَّ قَعَدَ مَعَهُمْ[منية المريد، ص: 106]

این گروه افضل و برتر است، من نیز برای تعلیم مبعوث شده‌ام.

اما دلیل دیگری را که در این رابطه می توان اشاره نمود، سیره مستمره مسلمانان در این رابطه است؛ به عنوان نمونه شما مسجد اعظم قم و جامع الازهر قاهره را که هنوز دارای این کارکرد اساسی هستند، می توانید ببینید هر روز هزاران نفر از طلاب علوم دینی در حلقه های درسی اساتید برجسته حوزه  برای کسب معارف اهل بیت(علیهم السلام)، حاضر می شوند.